صنایع دستی ایران تلفیقی از هنر، فرهنگ و تاریخ است که چشم هر بینندهای را به خود خیره میکند. صنایع دستی سهم بزرگی از بازارهای سنتی را دارد که صنایع دستی ایران در رتبه 8 جهانی قرار دارد. اگر تمایل دارید تا اطلاعات کاملی در مورد انواع صنایع دستی شهرهای مختلف و معرفی صنایع دستی ایران داشته باشید، تا پایان این مطلب از سایت رزرو آنلاین هتل رهی نو با ما همراه باشید.

تعریف صنایع دستی
صنایع دستی یکی از مهم ترین بخشهای فرهنگ هر کشور است که در عین داشتن جذابیتهای تاریخی، قومیت و ملیتهای آن کشور را به جهان معرفی میکند. ایران با داشتن تاریخ چند هزار ساله، صنایع دستی مختلف و بینظیری دارد که هرچه از زیبایی آن بگوییم، کم گفتهایم. در واقع ایران با داشتن صنایع دستی جذاب، به یکی از سه قطب صادر کننده صنایع دستی در جهان تبدیل شده است که با برنامه ریزی مدون در بخش تولید میتوان به درآمد بالایی رسید.
اهمیت صنایع دستی ایران به اندازهای است که مردم در زمان سفر به شهرهای مختلف، خرید صنایع دستی آن شهر را در اولویت قرار میدهند و انتخاب میکنند. به دلیل همین مهم بودن است که در تقویم شمسی، یک روز به نام روز جهانی صنایع دستی نامگذاری شده است.
شهرهای شناخته شده صنایع دستی ایران
ایران یکی از کشورهای شناخته شده در موضوع صنایع دستی در دنیا است. از این میان، 11 شهر و 3 روستا به ثبت جهانی رسیدهاند. این شهرها صنایع دستی بسیار معروفی دارند که هر توریست و گردشگری به آن علاقمند شده و با عنوان سوغات خریداری میکند. استقبال از این صنایع دستی به حدی بالا است که بسیاری از آنها به کشورهای مختلف صادر میشوند. برخی از شهرهایی که صنایع دستی بسیار معروفی دارند، به شرح زیر هستند:
لالجین، شهر سفال
شهر لالجین واقع در استان همدان که قدمت تاریخی سفالسازی آن حدود 700 تا 1000 سال است، در سال 1395 به عنوان یکی از شهرهای صنایع دستی به ثبت جهانی رسید. جنس خاک این منطقه از رس است که مرغوبیت بسیار بالایی برای ساخت سفال دارد.
ملایر ، شهر منبت

شهر ملایر در استان همدان است و سابقه طولانی در ساخت مبلمان سنتی و منبتکاری دارد. این شهر در سال 1398 در لیست جهانی صنایع دستی قرار گرفت. جالب است بدانید بیش از 50درصد تولیدات مبل کشور در این شهر انجام میشود و صادرات آن به کشورهای حاشیه خلیج فارس، آسیای میانه، عراق و ترکیه انجام میشود.
تبریز ، شهر جهانی فرش
قدمت تاریخی فرشبافی در شهر تبریز به دوره صفویان برمیگردد که در سال 1394 ثبت جهانی شد. فرش تبریز از باارزشترین و گرانبهاترین فرشهای جهان بهشمار میرود. طرحهای بکاررفته در این فرشها شامل گلدانی، مستوفی، اسلیمی لچک ترنج، درختی، میناخانی و دیگر موارد است.
اصفهان و صنایع دستی جهانی اش
اولین شهر در ایران که در حوزه صنایع دستی در سال 1395 به ثبت جهانی رسید، اصفهان است که به عنوان مهد صنایع دستی بهشمار میرود. صنایع دستی اصفهان بسیار متنوع و مجذوب کننده هستند که شامل زری بافی، سماورسازی، فیروزه کوبی، سفالگری، مخمل بافی، منبت کاری و دیگر صنایع هستند. به دلیل استقبال زیادی که از این صنایع شده، آموزشگاهها و دانشگاهها نیز به آموزش ساخت آنها پرداختهاند. اگر برای دیدن صنایع دستی اصفهان به این شهر سفر میکنید، پیشنهاد میکنیم برای داشتن یک اقامت خاطرهانگیز، هتل آسمان اصفهان را از طریق سایت رهی نو رزرو کنید.
مشهد ، شهر سنگ های قیمتی

شهر مشهد یکی از شهرهایی است که به واسطه داشتن سنگهای قیمتی، در سال 1395 به ثبت جهانی رسید. معادن سنگهای قیمتی این شهر شامل اوپال، آماتیست، آراگونیت، فیروزه، عقیق و غیره هستند. وجود این سنگها و مراکز آموزشی در مورد این سنگها باعث شده تا مشهد به عنوان مهد سنگهای قیمتی در ایران محسوب شود.
شیراز و صنایع دستی معروفش
یکی از برترین مقاصد گردشگری ایران، شیراز است که جاذبههای فرهنگی، تاریخی، ادبی و مذهبی فراوانی دارد. بیش از 80 نوع از صنایع دستی این شهر در سال 1398 در فهرست جهانی صنایع دستی به ثبت رسید که شامل صنایع دستی سفالی و سرامیکی، معرق کاری، منبت کاری، نقره کاری، گلیم، نمدمالی، نگارگری و گچ بری هستند که البته اینها تنها نمونههایی از صنایع دستی شیراز بهشمار میرود.
آباده ، شهر جهانی منبت کاری
شهر آباده که یکی از شهرستانهای استان فارس است، صنایع دستی مختلفی دارد که از مهمترین آنها میتوان به منبتکاری اشاره کرد. شهرت این هنر در شهر آباده بهحدی است که این شهر در سال 1397 بهعنوان پایتخت منبت جهان ثبت شد.
از دیگر صنایع دستی شهر آباده میتوان به خراطی اشاره کرد. از این روش برای ساخت گهواره، قلیان، شمعدان، پایه میز و ظروف مختلف استفاده میشود.
میبد و ظروف سفالی اش

میبد یکی از شهرستان های یزد است که مانند هر شهر دیگری، سوغات خاص خود را دارد. این منطقه بهدلیل داشتن خاک مرغوبش، از آن برای تولید انواع مختلف سفال استفاده میشود. بههمین دلیل زمانی که به این شهر سفر میکنید، در گوشه و کنار آن، میتوانید مراکز مختلف تولید این صنعت قدیمی را مشاهده کنید.
از دیگر صنایع دستی میبد میتوان زیلوبافی، پتوبافی و پارچهبافی اشاره کرد که هرکدام از آنها طرحها و کاربردهای خاص خود را دارند.
قاسم آباد ، روستای جهانی چادر شب بافی

قاسم آباد یکی از روستاهای رودسر است که از صنایع دستی آن میتوان به چادرشب که قدمتی 2000 ساله دارد، اشاره کرد. قاسم آباد از طرف شورای جهانی صنایع دستی ، با عنوان روستای جهانی چادرشب به ثبت رسید. چادرشب، به پارچههای رنگی و زیبایی گفته میشود که دختران روستایی گیلان باتوجه به فرهنگ و سنن خود، آن را میبافند. بانوان از چادرشب در زمان انجام کار کشاورزی استفاده کرده و آن را به دور کمر خود میبندند. علاوهبرآن برای پوشش رختخواب، پرده و رومیزی هم مورد استفاده قرار میگیرد.
سیرجان ، شهر گلیم
شهر سیرجان که در 175 کیلومتری جنوب غرب کرمان قرار گرفته، در سال 1396 بهعنوان شهر جهانی گلیمبافی در لیست آثار جهانی به ثبت رسید. گلیم یک نوع از فرش است که بیشتر، عشایر آن را میبافند. گلیم یکی از قدیمیترین روشهای فرشبافی محسوب میشود که در شهر کوچک سیرجان برای بافت آن از روشهای محتلفی استفاده میکنند. گلیم شیریکی پیچ یکی از انواع گلیم است و بهجهت اینکه بافت آن، سلیقه شخصی است، نقشبندی و ترکیب رنگهای آن متفاوت از دیگری است.
خراشاد ، روستانی جهانی توبافی
یکی از روستاهای استان خراسان جنوبی، خراشاد است که صنعت توبافی و یا حوله بافی آن بسیار مورد توجه قرار گرفته است. بههمین دلیل در سال 1397 این روستا توسط شورای جهانی صنایع دستی، با عنوان روستای حوله بافی یا توبافی در لیست جهانی صنایع دستی به ثبت رسید.
زنجان ، شهر جهانی ملیله

یکی از هنرها و صنایع دستی نفیس و ارزنده شهر زنجان، ملیلهکاری است که تاریخچه آن به قرن دهم هجری میرسد. بهدلیل اینکه این شهر در تولید این صنعت بسیار معروف است و در ساخت آنها از بهترین هنرمندان استفاده میشود، به عنوان شهر جهانی ملیله نامگذاری شده است. این هنر را میتوان در لوازمی همچون سینی، قاشق، چنگال، گلدان، استکان، کاسه و پارچه دید.
شهر زنجان در کنار داشتن هنر ملیله، صنایع دستی دیگری نیز دارد که شامل چاقوسازی، فرشبافی، مسگری، چاروقدوزی و گلیمبافی هستند.
مریوان ، شهر گیوه

مریوان یکی از شهرستان مرزی است که در شهرستان سنندج قرار دارد. اگر تجربه سفر به این شهر را داشته باشید، حتما با صنایع دستی آن آشنا هستید. یکی از صنایع دستی این شهر، گیوه کلاش است که برای تولید آن از الیاف طبیعی مانند نخ و پنبه استفاده میکنند.
پیشنهاد می کنیم جهت کسب اطلاعات کامل در رابطه بازار بزرگ تهران به لینک مربوطه مراجعه نمایید.
بهترین صنایع دستی ایران
هر شهری صنایع دستی مخصوص خود را دارد که علاوه بر نشان دادن فرهنگ آن شهر، زیبایی هنرمندان و اساتید را نیز در خود دارد. از بهترین صنایع دستی ایران میتوان به صنایع دستی فلزی، صنایع دستی چوبی، صنایع دستی سفالگری، صنایع دستی آبگینه، صنایع دستی رودوزی سنتی، حصیربافی اشاره کرد.
تنوع صنایع دستی ایران
هر شهر و روستایی صنایع دستی مختص به خود را دارد؛ به همین دلیل تنوع صنایع دستی ایران بسیار زیاد است. این تنوع به فرهنگ، آب و هوا و امکانات هر منطقه بستگی دارد. اما گذر زمان باعث شده که صنایع دستی با خلاقیت بیشتری تولید شده و به تنوع آن افزوده شود.
انواع فرش های ایرانی
فرش ایرانی یا قالی ایرانی یکی از معروفترین و مشهورترین و پرطرفدارترین صنایع دستی ایران است. فرشهای ایرانی همواره زبانزد بوده، بطوری که امروزه خرید و فروش آن فراتر از مرزها رفته و به صورت جهانی انجام میشود. قالی ایرانی یکی از اجزای تفکیک ناپذیر فرهنگ ایرانی است. برای تهیه قالی ایرانی از پشم استفاده میشود. اما در این میان، بهترین نوع آن فرشهایی هستند که جنسشان از ابریشم است. طرح و رنگهای فرش ایرانی بسیار متنوع است و از میان معروفترین آنها میتوان به طرح بته جقه، طرح اسلیمی، طرح شاه عباس، طرح ایلی، طرح درختی و طرح عشایری اشاره کرد. همچنین، از انواع فرشهای ایرانی قالی اردبیل، قالی پازیریک و فرش بهارستان هستند.

صنایع دستی فلزی
قدمت و تاریخ صنایع دستی فلزی به دوران ایران باستان برمیگردد. استحکام بالای فلز باعث شد که انسان به فکر استفاده از آن برای ساخت لوازم مورد نیاز زندگی بیافتد. قدمت صنایع دستی فلزی بسیار بالا است، زیرا در آثار باستان نمونههای زیادی از آن را میتوان دید. صنایع دستی فلزی انواع مختلفی دارند که از میان آنها میتوان به مس کوبی، دواتگری، طلا کاری، زیور سازی، اسلحه سازی، ریخته گری و نقره کاری اشاره کرد. این صنایع جزء معروفترین صنایع دستی فلزی هستند که هنرمندان چیرهدست با صرف وقت و خلاقیت دست به تولید صنایع منحصربفرد و جذاب میکنند.

صنایع دستی بافت
صنعت بافت، یکی از قدیمیترین صنایع دستی است که در ابتدا برای رفع نیازهای پوششی انسان و دیگر موارد روزمره مورد استفاده قرار گرفت. اما امروزه این صنعت به یکی از متنوعترین صنایع دستی ایران تبدیل شده است. از شاخههای این صنعت میتوان ابریشم بافی، چادر بافی، جاجیم بافی، گبه بافی، مخمل بافی، چفیه بافی و خوس بافی را مثال زد.
صنایع دستی میناکاری
از میان زیباترین و جذابترین صنایع دستی، مینا کاری یکی از شاهکارهای دست هنرمندان به شمار میرود. البته که این شاخه از صنایع دستی، جزء گرانترینها محسوب میشود، زیرا ماهرترین و حاذقترین هنرمندان صنعتگر این مرز و بوم به ساخت و طراحی آنها نشستهاند. از زیر مجموعههای صنعت مینا کاری میتوان به مشبک، مرصع، مینای صبی و مینای نقاشی اشاره کرد.

صنایع دستی سفالی
یکی از صنایع دستی که در میان گردشگران محبوبیت بسیاری دارد، صنایع دستی سفالی است؛البته که از قدمت بالایی برخوردار است. در ابتدای ساخت سفال، از آن صرفا برای نگهداری غذا و آب استفاده میشد، اما به تدریج و با پیشرفت هنر، هنرمندان به نقش آفرینی و ایجاد طرحهای زیبا و جذاب بر روی سفال روی آوردند. صنایع دستی سفالی شامل دو دسته لعابدار و بی لعاب است. در موزههای سفال شهرهای مختلف ایران میتوانید انواع سفالینههای قدیمی را مشاهده کنید.

صنایع دستی آبگینه-شیشه ای
صنایع دستی آبگینه یکی از زیباترین صنایع دستی ایران محسوب میشود که حاصل هنر و خلاقیت صنعتگران ایرانی است. شیشهگری فوتی، شیشهگری قلابی، شیشهگری دو پوسته، شیشهگری سه پوسته و تراش روی شیشه از زیر مجموعههای صنعت ابگینه یا شیشهای است.

صنایع دستی چوبی
صنایع دستی چوبی از قدیمیترین آثار هنری ایرانی است که به دلیل وسیع بودن این صنعت، هنرمندان زیادی در این حوزه به فعالیت مشغول هستند. از زیر مجموعههای صنایع دستی چوبی که جزء صنایع دستی ایران هستند میتوان به منبت کاری، معرق کاری و خاتم کاری اشاره کرد.
صنایع دستی سنگی
یکی از نخستین هنرهای دستی که ایرانیان به آن روی آوردند، حکاکی و تراش سنگ بود. البته که این هنر در سرتاسر جهان شناخته شده و قدمت بسیار طولانی دارد. به مرور زمان که سنگهای تزیینی کشف شد، نقشها و طرحهایی که بر روی سنگها پیاده میشد، شکل زیباتری به خود گرفت. هنر معرق سنگ، حکاکی سنگ، مرصع کاری و فیروزه کاری از زیر مجموعه های این دسته از لیست صنایع دستی ایران به شمار میروند.

صنایع دستی نگارگری
صنایع دستی نگارگری دستهای از صنایع دستی ایران است که شهرت بسیاری در جهان دارد. صنعت نگارگری یکی از متنوعترین هنرهای دستی است و در آثار تشهیر، تذهیب، نقاشی قهوه خانهای و گل و مرغ دیده میشود. لازم است بدانید که هنر نگارگری یکی از پایههای بسیاری از صنایع دستی به شمار میرود که این صنایع در هتل اسپیناس پالاس تهران قابل مشاهده است.
صنایع دستی چاپ
در گذشته روشهای مختلفی برای چاپ وجود داشت که شامل چاپ روی پارچه و چاپ روی کاغذ میشدند. در ابتدا از این هنر صرفا برای تزیین کاغذ و پارچه استفاده میشد که به تدریج به دنیای معماری از جمله بنای مساجد و تاریخی راه پیدا کرد. اگرمیخواهید با یک نمونه از صنایع چاپ سنتی آشنا شوید، مسجد شیخ لطف الله نمونه بارز این هنر اصیل ایرانی است. از زیر مجموعه این هنر میتوان به کلاه دوزی و قلم کاری اشاره کرد.
صنایع دستی حصیربافی
حصیربافی از دیگر صنایع دستی قدیمی است که همچنان در برخی از مناطق شمالی و جنوبی ایران انجام میشود. صنعت حصیربافی خود یکی از زیر مجموعههای صنایع چوبی به شمار میآید، اما به دلیل داشتن شاخههای زیاد این صنعت و همینطور بالا بودن جایگاه آن، به یکی از شاخههای مجزا در این هنر تبدیل شده است.

در ساخت صنایع دستی حصیربافی از ساقه گندم، برگ درخت خرما و دیگر ترکهها استفاده میشود. صنایع دستی حصیری بسیار پر کاربرد بوده و بیشتر در مناطق شرجی مورد استفاده مردم قرار میگیرد. البته امروزه این صنعت بسیار پیشرفت کرده و با ترکیب کردن رنگ و همینطور بکارگیری نخهای رنگی به آن زیباتر و جذابتر شده است.
صنایع دستی خاتم کاری
خاتم کاری نوعی از صنایع دستی ایران است که در واقع زیر مجموعه صنایع چوبی محسوب میشود. ساخت خاتم به این شکل است که چندضلعیهای منظمی در کنار هم قرار میگیرند تا به شکل دلخواه طراح برسد. برای ساخت خاتم از چوب گردو، آبنوس، عناب و همینطور استخوان اسب و شتر و عاج فیل استفاده میشود. صنایع دستی خاتم کاری در رنگهای مختلف در فروشگاههای صنایع دستی قابل عرضه است.

صنایع دستی مرصع کاری
هرچه که با جواهر تزئین شود، در دسته مرصع کاری قرار میگیرد. در واقع مرصع کاری هنر قرار دادن جواهر بر روی زیورآلات، اشیاء تزئینی و ظروف است. مرصع کاری زیر مجموعه صنایع دستی سنگی قرار میگیرد. که به جواهرنگاری، مخراج کاری و نگین کاری هم معروف است. سنگهای مورد استفاده در مرصع کاری عبارتند از: الماس، فیروزه، یاقوت، یشم و عقیق جگری.
صنایع دستی چرم
صنایع چرمی جزء آن دسته از صنایع دستی ایران هستند که طرفداران زیادی دارد. البته که این دسته از صنایع، به ایران محدود نمیشود و در سراسر جهان به فروش میرسد. صنایع دستی چرم جزء گرانترین صنایع دستی محسوب میشوند و با داشتن تنوع بالا در محصولاتی مانند کیف، کفش و پوشاک میتواند مورد پسند هر نوع سلیقهای باشد. صنایع چرمی نیز مانند دیگر صنایع دارای زیر مجموعه است که شامل سراجی سنتی، جلدسازی چرمی سنتی، دوخت روی چرم، نقاشی روی چرم، حکاکی و زین سازی هستند.

صنایع دستی نمدمالی
در گذشته صنایع دستی نمدمالی یکی ازمشاغل اصیل ایرانیان بوده و تا به امروز ادامه دارد. از محصولات نمدی میتوان برای تولید زیرانداز، پتو، فرش و دیگر موارد استفاده کرد. نمد را در واقع از پشم گوسفند گرفته و سپس با بکارگیری رنگهای مختلف و کوبیدن بر روی نمد، به آن رنگ و لعاب میبخشند.
صنایع دستی پوستین سازی
پوستین سازی شغل اصیل مردم عشایر محسوب شده و دلیلش شرایط آب و هوایی سرد آن مناطق است. به تدریج گردشگران از پوستین استقبال کردند و سپس تولید آن در بین عشایر گسترش پیدا کرد. جنس پوستین از پوست گوسفند و بره است که ترکمنها به آن «اوچمک» میگویند.
صنایع مسی
اولین فلزی که انسانها توانستند آن را کشف کنند، مس بود که قدمتی 9 هزار ساله دارد. انسانها برای استفاده از این فلز ابتدا آن را ذوب کرده و با شکل دادن آن، ابزارهای مختلفی مانند چاقو و لوازم تزئینی میساختند. در کشور ما نیز مسگری، تاریخ بسیار طولانی دارد که زنجان یکی از شهرهایی بود که در این زمینه، فعالیت بسیار زیادی داشت و هماکنون نیز یکی از پیشتازان در ساخت لوازم مسی محسوب میشود.
پارچه قلم کار
پارچه قلم کار یا چیت سازی در واقع پارچهای است که نقش و نگارهای مختلف داشته و با چاپ یا نقش زدن بر روی پارچه تهیه میشود. قلمکاری یکی از صنایع دستی مخصوص اصفهان است که موارد استفاده آن شامل سفره، روتختی، سفره، سجاده و ... است.
ترمه
ترمه نوعی پارچه است که الیاف بسیار لطیفی دارد. یکی از جذابترین و پرطرفدارترین صنایع دستی ایران که بیشتر گردشگران آن را خریداری میکنند، ترمه است که در رنگهای بسیار متنوع در فروشگاهها به فروش میرسد. نفیسترین نوع ترمه در یزد قرار دارد که برای تهیه آن از کرک، ابریشم و یا پشم استفاده میشود. معروفترین نوع ترمه، طرح بته جقه است که طرفداران زیادی دارد.
گلیم بافی
گلیم بافی یکی از معروفترین صنایع دستی ایرانی است که نخهای استفاده شده از آن شامل پنبه، پشمی و ابریشمی میباشد. در گذشته از گلیم به عنوان زیرانداز استفاده میشد، اما در حال حاضر به عنوان یک وسیله تزئینی به آن نگاه میشود. بافت گلیم در هر شهری متفاوت است. احتمالا دلیل آن نیز این باشد که محصول را به شکلی ببافند که مشخصه آن شهر باشد. به عنوان مثال یکی از ویژگیهای گلیمهای بافته شده تبریز، گلهای دانه درشت در میان طرح ها است.

سخن پایانی
صنایع دستی ایران به حدی زیباست که چشم هر گردشگر خارجی و داخلی را به خود جذب میکند. ماهیت اصلی صنایع دستی ایرانی این است که تمامی اجزای آن با دست تهیه میشود؛ همین امر باعث شده که در جهان در دسته با ارزشترین کالاها قرار بگیرد. در این مقاله از سایت رهی نو که سایت رزرواسیون آنلاین هتل رهی نو است، شما را با انواع صنایع دستی ایران آشنا کردیم و هر کدام را توضیح دادیم. امیدواریم که توانسته باشیم اطلاعات مفیدی در اختیار شما عزیزان گذاشته باشیم.
سایت رهی نو محلی است که شما به راحتی میتوانید در آن هتلهای مختلف از جمله هتل اسپیناس پالاس تهران و هتل پارسیان یزد را در کمترین زمان رزرو کنید. چنانچه سوالی در مورد رزرو هتل مورد نظرتان دارید، از طریق سایت، با کارشناسان ما در ارتباط باشید.
سوالات متداول
از چه مکانی میتوان صنایع دستی ایران را خریداری کرد؟
فروشگاههای زیادی در شهرهای مختلف قرار دارند که به شکل حرفهای فعالیت میکنند.
کدام شهرهای ایران در فهرست جهانی مربوط به صنایع دستی ثبت شدهاند؟
11 شهر و 3 روستای ایران در فهرست جهانی صنایع دستی ثبت شده که البته در صدر این جدول قرار دارد.
صنایع دستی پرطرفدار در ایران کداماند؟
از زیباترین و پرطرفدارترین صنایع ایران میتوان به رودوزی سنتی، قلم زنی، زرگری، میناکاری، آبگینه، سفال، صنایع بافت و نساجی، خاتم کاری، منبت کاری و نقره کوبی اشاره کرد.